Bestuurdersaansprakelijkheid

Bestuurdersaansprakelijkheid?

Bestuurdersaansprakelijkheid is aansprakelijkheid van bestuurders voor handelingen die zij als bestuurder van een vennootschap hebben verricht. In sommige gevallen worden in een faillissementssituatie feitelijke beleidsbepalers ook gezien als bestuurders die kunnen worden aangesproken op grond van bestuurdersaansprakelijkheid. De feitelijke beleidsbepaler kan een natuurlijke persoon zijn, die zich van een stroman als bestuurder bedient, maar kan ook de moedermaatschappij van een gefailleerde dochtervennootschap zijn. Zij zijn allen aan te spreken op grond van bestuurdersaansprakelijkheid. Er bestaan hiervoor verschillende gronden. In een aantal gevallen vindt de rechtsorde dat een bestuurder die schade aan zijn bedrijf heeft toegebracht (interne saansprakelijkheid), of via zijn bedrijf schade aan anderen (externe aansprakelijkheid), hier niet zomaar mee mag wegkomen. Dit zijn gevallen waarin de bestuurder wat te verwijten valt. Bij bestuurdersaansprakelijkheid zal de aansprakelijk gestelde bestuurder worden verplicht om de benadeelden alle schade die door zijn handelen is ontstaan te vergoeden.

Aansprakelijkheid buiten faillissement

De bestuurder is gehouden zijn taken jegens de vennootschap behoorlijk te vervullen, bij gebreke waarvan er sprake kan zijn van bestuurdersaansprakelijkheid. Een nadere invulling van dit criterium bij aansprakelijkheid van het bestuur geeft de wet echter niet. De Hoge Raad heeft bepaald dat sprake is van onbehoorlijk bestuur indien de bestuurder een ‘ernstig verwijt’ kan worden gemaakt. Er is sprake van een ernstig verwijt die tot een vaststelling van aansprakelijkheid van de bestuurder kan leiden indien een redelijk handelend en ervaren bestuurder in dezelfde omstandigheden van de gewraakte beslissing had afgezien. Indien sprake is van onbehoorlijk bestuur is de bestuurder jegens de vennootschap persoonlijk aansprakelijk voor de schade.
Alleen de rechtspersoon zelf mag de bestuurder aanspreken op grond van bestuurdersaansprakelijkheid. Derden die door het handelen van de bestuurder zijn gedupeerd, zullen de geleden schade moeten pogen te verhalen via het instellen van een vordering op basis van onrechtmatige daad. In de volksmond spreekt men dan toch over bestuurdersaansprakelijkheid. Het is inmiddels vaste rechtspraak dat wanneer een bestuurder namens de vennootschap betalingstoezeggingen heeft gedaan (schijn van kredietwaardigheid opwekt), terwijl hij wist dat de vennootschap haar verplichtingen ter zake niet kon nakomen, er sprake is van interne aansprakelijkheid.

Bestuurdersaansprakelijkheid in faillissementsituatie

In faillissement kan ook sprake zijn van aansprakelijkheid wanneer het bestuur zijn taak niet behoorlijk heeft vervuld en dit een belangrijke oorzaak van het faillissement is.
In de praktijk is de aansprakelijkheid dan ook moeilijk aan te tonen. Onbehoorlijke taakvervulling is nog enigszins te definiëren, maar het is niet duidelijk wanneer het een “belangrijke oorzaak” is welke kan leiden tot aansprakelijkheid van het bestuur. Onbehoorlijke taakvervulling is immers vrijwel nooit de enige oorzaak van een faillissement. Aansprakelijkheid wordt derhalve niet snel aangenomen.
Lastiger wordt het voor de bestuurder als hij niet aan de administratieplicht of aan de publicatieplicht heeft voldaan. Dit houdt in dat hij een deugdelijke administratie moet houden en dat hij de jaarrekening moet opmaken en deponeren bij het handelsregister. Er wordt dan sneller vermoed dat er sprake is van aansprakelijkheid van het bestuur. Heeft hij niet aan één van voonoemde verplichtingen voldaan dan wordt vermoed dat hij zijn taak onbehoorlijk heeft vervuld, en deze onbehoorlijke taakvervulling wordt vermoed een belangrijke oorzaak van het faillissement te zijn. Er is dan in beginsel sprake van aansprakelijkheid van de bestuurders. Tegen het eerste vermoeden kan de bestuurder geen tegenbewijs leveren, wel kan hij aannemelijk maken dat externe factoren een belangrijke oorzaak van het faillissement zijn geweest. Dit betekent een verschuiving van de bewijslast naar de aangesproken bestuurder, die dan aannemelijk moet maken dat zijn taakvervulling geen (belangrijke) oorzaak is van het faillissement. Lukt hem dit niet, dan blijft de aansprakelijkheid van de bestuurders overeind.

Waarvoor aansprakelijk?

Als sprake is van aansprakelijkheid in een faillissementssituatie brengt dat met zich mee dat het bestuur hoofdelijk aansprakelijk is voor het gehele tekort in het faillissement. Het tekort bestaat uit het gezamenlijk bedrag aan schulden plus de faillissementskosten, minus de door de curator gerealiseerde opbrengsten bij liquidatie. Het tekort kan derhalve aanzienlijk zijn wanneer er weinig opbrengsten in de faillissementsboedel zijn. Probeer derhalve aansprakelijkheid van het bestuur te voorkomen.

Fiscale bestuurdersaansprakelijkheid

Een bestuurder kan ook persoonlijk aansprakelijk worden gesteld voor bepaalde door de vennootschap verschuldigde loonbelastingen en/of omzetbelasting. Bestuurdersaansprakelijkheid treedt bijvoorbeeld in wanneer niet tijdig melding is gemaakt van het feit dat de vennootschap haar belastingschulden niet zal kunnen betalen. Om aansprakelijkheid van het bestuur te ontlopen, dient binnen 14 dagen nadat de belasting verschuldigd is schriftelijk betalingsonmacht te worden gemeld. Om aansprakelijkheid te voorkomen dient u bij elke belastingaanslag ook afzonderlijk betalingsonmacht te melden.
Deze vorm van aansprakelijkheid komt regelmatig voor na het faillissement van de vennootschap. De vennootschap is dan immers niet meer in staat om de belastingschulden te voldoen en deze schulden worden vervolgens verhaald op de bestuurder, tenzij de bestuurder kan aantonen dat het onbetaald laten van de belastingen niet aan hem te wijten is.

Individuele schuldeisers en aansprakelijkheid

Ook tijdens het faillissement is het mogelijk voor individuele crediteuren om bestuurders uit hoofde van onrechtmatige daad aan te spreken, ook al heeft de curator namens de gezamenlijke schuldeisers het bestuur aangesproken op grond van bestuurdersaansprakelijkheid. Onder bepaalde omstandigheden kan deze gezamenlijke vordering van de curator echter voorgaan op de individuele vordering van de crediteur (groepsbelang gaat boven individueel belang).

Vrijblijvend advies?

Onze gespecialiseerde advocaten zijn u graag van dienst. Neem voor een vrijblijvend advies over mogelijke aansprakelijkheid van het bestuur direct contact op met 073 – 615 43 11 of info@rechtnet.nl